Ljeto 2007

  ISUS ili ISA – kamen mudrosti i spoticanja
  Lejla Panjeta
 
 

Istoriji nije pošlo za rukom da radikalno izmijeni strukturu arhaičnog simbolizma koji počiva na nasvjesnoj razini ljudske duhovnosti. Tu se simboli ukorjenjuju u arhetipe, koji se prostiru van razumske logike, prostora i vremena, djelujući unutar sistema sinkroniciteta zbivanja i energija koji nas okružuju. Većina snažnih nacionalnih, političkih ili ideoloških simbola imaju arhetipski predznak. Uzmimo za primjer simbol ljiljana – fleur de lis, koji se pojavljuje kao drevni francuski ljiljan, ali i kao simbol na bosanskom srednjovjekovnom heraldičkom znamenju. Nalazimo ga na portretima renesansnih i baroknih slikara u Španiji i Francuskoj, Italiji i u flamanskom slikarstvu, te u kraljevskim oznakama Velike Britanije. Najpopularnije tumačenje danas je ono iz romana Dana Browna, koje pretpostavlja da je ljiljan simbol tajnog društva Sionskog priorata, za koje se sumnja da je ikada postojalo.
Ljiljan predstavlja čistotu, mir, besmrtnost i uskrsnuće. Posvećen je djevicama, majci, boginji plodnosti i simbolizuje nebo, te u isto vrijeme označava mnoštvo i jedno. Ono što je lotos u istočnjačkoj filozofiji i religiji, na zapadu je ljiljan. U alhemijskoj tradiciji bijeli ljiljan je ženski princip, u egipatskom hermetizmu označava plodnost, a u hebrejskoj tradiciji znači uzdanje u Boga i simbol Judinog plemena, dok u hrišćanstvu ovaj simbol ima konotacije nevinosti, čistoće, uskrsnuća i personifikacije Djevice Marije. Lišće je njena besmrtnost, stabljika je um, bjelina je čistota, miris je njena božanska priroda. Ljiljan je takođe amblem svetaca kao što su Antun Padovanski, Dominik, Jefemija, Franjo Asiški, Katarina Sijenska, Franjo Ksaverski, Klara, Kazimir i Josif. U grčkoj mitologiji ovaj simbol povezuje se sa Herinim mlijekom i predstavlja amblem Here Junone, kao i Dijanine čednosti.
Simbol ljiljana drevni je simbol Judeje, još iz vremena prije Krista. Takođe je poznat pod nazivom francuski ljiljan i uzima oblike irisa ili ljiljana na heraldičkom znamenju. Po standardnoj heraldici potiče iz 10. vijeka kao simbol nezavisnosti, koji je kasnije prisvojio francuski kralj Luis VII. Pored toga što simbolizuje Djevicu Mariju, također je i alegorija vezana za Mariju Magdalenu i Sveto trojstvo. Asirci su ga upotrebaljavali kao ornament, kao i Grci, Rimljani i Kelti na novčićima.
Merovinški kralj Klovis nosio je simbol ljiljana na šljemu, a mnogi autori vjeruju da simbolizuje i prenos Isusove krvne loze preko djevojčice Sare, koju mu je rodila Marija (kod židova se krvna linija prenosi preko žena), sve do francuske loze merovinških kraljeva, koja se i do danas održala, a čiju su tajnu čuvali Templari i navodni Sionski priorat. Prema ovoj hipotezi, koja nije ništa hipotetičnija ili bajkovitija od kanonske biblijske predstave istorije, Isus je imao potomstvo, čak možda i brata blizanca, i nije umro na krstu, a tu tajnu simbolizuje ljiljan.

Tekst u integralnom obliku možete pročitati u štampanom izdanju ”Odjeka”